హోంశాఖ కీలక నిర్ణయాల నుంచి ఎన్నికల ప్రక్షాళన దాకా... తెరవెనుక వ్యూహాలపై ‘న్యూస్ డెక్’ ప్రత్యేక కథనం
న్యూ ఢిల్లీ: దేశ ప్రధాన ఎన్నికల కమిషనర్ (సీఈసీ) జ్ఞానేష్ కుమార్ లక్ష్యంగా విపక్షాలు, పలు రాజకీయ వర్గాలు విమర్శల దాడిని తీవ్రతరం చేశాయి. 2014 సార్వత్రిక ఎన్నికలతో గానీ, ఆ తర్వాతి కొన్నేళ్ల పరిణామాలతో గానీ ఆయనకు ప్రత్యక్ష సంబంధం లేనప్పటికీ, ప్రస్తుతం విపక్షాలు ఆయనను కేంద్ర ప్రభుత్వానికి అనుకూలంగా వ్యవహరిస్తున్నారని నిందిస్తూ రాజకీయంగా కార్నర్ చేసే ప్రయత్నం చేస్తుండటం రాజకీయ వర్గాల్లో తీవ్ర చర్చనీయాంశమైంది. అయితే, ఈ విమర్శల వెనుక కేవలం ఎన్నికల అంశాలే కాకుండా ఆయన గత పరిపాలనా బాధ్యతలు, తీసుకున్న కీలక విధాన నిర్ణయాలు ముడిపడి ఉన్నాయనే విశ్లేషణలు వెలుగులోకి వస్తున్నాయి.
ఎన్నికల ఫలితాలు – విపక్షాల వైఖరి
గత ఏడాది సీఈసీ బాధ్యతలు స్వీకరించిన జ్ఞానేష్ కుమార్ హయాంలో ఇప్పటివరకు పరిమిత సంఖ్యలోనే రాష్ట్రాల అసెంబ్లీ ఎన్నికలు జరిగాయి. బీహార్, పశ్చిమ బెంగాల్, తమిళనాడు, కేరళ, అస్సాం, పుదుచ్చేరి ఎన్నికల్లో నాలుగు రాష్ట్రాల్లో భాజపా లేదా దాని మిత్రపక్షాలు విజయం సాధించగా, మరో రెండు చోట్ల 'ఇండియా' కూటమి పక్షాలు గెలుపొందాయి. ఎన్నికల ఫలితాలు మిశ్రమంగా ఉన్నప్పటికీ, ఈవీఎంలు, ఓటర్ల జాబితాల సవరణ ప్రక్రియను వేలెత్తి చూపుతూ విపక్షాలు సీఈసీపై వ్యతిరేక ప్రచారాన్ని ఎంచుకున్నట్లు రాజకీయ విశ్లేషకులు భావిస్తున్నారు.
కీలక చట్టాల రూపకల్పనలో ఆయన పాత్రే అసలు కారణమా?
కేరళ క్యాడర్కు చెందిన 1988 బ్యాచ్ ఐఏఎస్ అధికారి అయిన జ్ఞానేష్ కుమార్, కేంద్ర సర్వీసుల్లో ప్రత్యేకించి కేంద్ర హోంశాఖలో పనిచేసిన సమయంలో మోదీ ప్రభుత్వానికి చెందిన అత్యంత కీలకమైన, వివాదాస్పద విధాన నిర్ణయాలలో వ్యూహాత్మక పాత్ర పోషించారు:
- ఆర్టికల్ 370 రద్దు: హోంశాఖ జమ్మూ-కశ్మీర్ డివిజన్ జాయింట్ సెక్రటరీగా పనిచేసిన కాలంలో ఆర్టికల్ 370 తొలగింపు ప్రక్రియ, జమ్మూ-కశ్మీర్ పునర్వ్యవస్థీకరణ చట్టం-2019 ముసాయిదా రూపకల్పన బృందంలో ఆయన కీలక బాధ్యతలు నిర్వర్తించారు.
- ట్రిపుల్ తలాక్ నిషేధం: ముస్లిం మహిళల వివాహ హక్కుల పరిరక్షణ చట్టం (ట్రిపుల్ తలాక్ బిల్లు) ముసాయిదాను సిద్ధం చేసిన ఉన్నతాధికారుల కమిటీలో ఆయన సభ్యుడిగా వ్యవహరించారు.
- శ్రీరామ జన్మభూమి తీర్థ క్షేత్ర ట్రస్ట్: అయోధ్య వివాదంపై సుప్రీంకోర్టు తీర్పు అనంతరం 2020లో హోంశాఖ అదనపు కార్యదర్శిగా రామాలయ ట్రస్ట్ ఏర్పాటు, దస్త్రాల క్రమబద్ధీకరణ పర్యవేక్షణలో చురుకైన పాత్ర పోషించారు.
ఈ చారిత్రక విధానాలతో ఆయన ప్రత్యక్షంగా ముడిపడి ఉండటమే వామపక్ష, కాంగ్రెస్ వర్గాల్లో ఆయనపై అసంతృప్తికి అంతర్గత కారణమనే అభిప్రాయం వ్యక్తమవుతోంది.
శాంతిభద్రతల పరిరక్షణ – ఓటర్ల జాబితాల ప్రక్షాళన
ఎన్నికల ప్రక్రియలో హింసకు తావులేకుండా నిరోధించడంలోనూ, ముఖ్యంగా పశ్చిమ బెంగాల్ వంటి సున్నితమైన ప్రాంతాల్లో కట్టుదిట్టమైన భద్రతా ఏర్పాట్లు చేయడంలో జ్ఞానేష్ కుమార్ సారథ్యంలోని కమిషన్ కఠినంగా వ్యవహరించింది. మరోవైపు, 'స్పెషల్ ఇంటెన్సివ్ రివిజన్' (SIR) ప్రక్రియ ద్వారా ఓటర్ల జాబితాల నుంచి అనర్హులు, నకిలీ పేర్లను ప్రక్షాళన చేసే చర్యలకు ఉపక్రమించడం విపక్షాల్లో ఆందోళన రేకెత్తించింది. అక్రమ చొరబాటుదారులను ఓటర్ల జాబితా నుంచి తొలగించే కసరత్తు తమ ఓటు బ్యాంకులను దెబ్బతీస్తుందన్న భయంతోనే కొన్ని రాజకీయ పక్షాలు కమిషన్పై ఆరోపణలు గుప్పిస్తున్నాయన్న వాదన అధికార వర్గాల నుంచి వినిపిస్తోంది.
2029 దాకా పదవీకాలం: ఒత్తిడి వ్యూహమా?
రాజ్యాంగబద్ధమైన స్వతంత్ర పదవిలో ఉన్న జ్ఞానేష్ కుమార్ 2029 వరకు బాధ్యతల్లో కొనసాగనున్నారు. రాబోయే కీలక సార్వత్రిక, శాసనసభ ఎన్నికల దృష్ట్యా, ఇప్పటినుంచే ఎన్నికల కమిషన్ విశ్వసనీయతపై అనుమానాలు సృష్టించి మానసిక ఒత్తిడి పెంచే ఎత్తుగడలో భాగంగానే విపక్షాలు ఈ స్థాయి విమర్శలు చేస్తున్నాయని పరిశీలకులు విశ్లేషిస్తున్నారు.